«Η Αθήνα μπορεί να πάρει πίσω τον Κηφισό»

Ο Βασίλης Ζώτος δουλεύει εθελοντικά πάνω στο σχέδιο με τη βοήθεια μιας επιστημονικής ομάδας αποφοίτων βρετανικών πανεπιστημίων. Ο Ελληνας αρχιτέκτων - πολεοδόμος δηλώνει ότι το ποτάμι μπορεί να γίνει η υδάτινη λεωφόρος της πρωτεύουσας

Η διδακτορική διατριβή του αποτέλεσε τον θεμέλιο λίθο για την ανάπλαση του Τάμεση τη δεκαετία του '60. Ο βρετανικός Τύπος έγραφε διθυράμβους για τον Ελληνα που επρόκειτο να αναμορφώσει το λονδρέζικο ποτάμι. «Χρειάστηκε ένας Ελληνας για να μας δείξει τι θα πρέπει να κάνουμε με τον Τάμεση», ήταν ο τίτλος του «Γκάρντιαν».
Ο αρχιτέκτων - πολεοδόμος Βασίλης Ζώτος, πάνω στη μελέτη του οποίου στηρίχτηκε μεγάλο μέρος της πρωτοβουλίας των Βρετανών για τον καθαρισμό και την ανάπλαση του Τάμεση, σήμερα συντονίζει μια προσπάθεια για την περιβαλλοντική ανάπλαση του Κηφισού. Δουλεύει εθελοντικά πάνω σε αυτό το σχέδιο, με μια επιστημονική ομάδα μελών του «συνδέσμου αποφοίτων βρετανικών πανεπιστημίων» - BGS. Για τον Βασίλη Ζώτο η πρόκληση για την ανάπλαση του Κηφισού ήρθε ως μια φυσική συνέχεια μίας καριέρας όπου η ανάπλαση αστικών ποταμών έχει αφήσει ένα δυνατό σημάδι στην επαγγελματική του πορεία. Η αρχή έγινε στα μέσα της δεκαετίας του 1960 με τη διδακτορική του διατριβή, η οποία και βραβεύτηκε. Οι ενδιάμεσοι σταθμοί πολλοί. Τώρα πια, μεταξύ άλλων, τον απασχολεί ο Κηφισός.
«Αν η ανάπλαση του Κηφισού γίνει πραγματικότητα, τότε η Αθήνα θα έχει κερδίσει πίσω το ποτάμι της. Θα έχει αποκτήσει ένα επίμηκες πάρκο 25 χλμ., έναν διάδρομο κλιματισμού που θα βελτιώσει το μικροκλίμα της και παράλληλα έναν πόλο τουρισμού που θα τονώσει την αξία γης των ζωνών που διασχίζει. Αξίζει να δούμε τι έχει γίνει σε παρόμοιες περιοχές διεθνώς».

Ο αρχιτέκτων - πολεοδόμος Βασίλης Ζώτος

«Μερικές από τις πόλεις που έχουν υλοποιήσει μεγάλες και επιτυχημένες προσπάθειες για την ανάπλαση των αστικών «υδάτινων δρόμων» τους και τους έχουν μετατρέψει από σκουπιδότοπους και κυκλοφοριακές αρτηρίες σε πόλους έλξης και αστικής υπερηφάνειας, είναι οι: Μάντσεστερ, Μπέρμιγχαμ, Πράγα, Βερολίνο, Σεούλ.
Σκοπός μας είναι η ευαισθητοποίηση του κοινού και η δημιουργία ενός στρατηγικού πλαισίου για την αποκατάσταση του ποταμού και την ανάπλαση των παραποτάμιων περιοχών. Η πρόταση αποτελείται από δύο μέρη. Αρχικά έγινε μια περιβαλλοντική ανάλυση όλου του Κηφισού, όπου εξετάζονται περιοχές καθ' όλο το μήκος του ποταμού και εντοπίζονται ζώνες με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και μοναδικά προβλήματα», λέει στο «Εθνος» ο κ. Ζώτος και εξηγεί τους βασικούς άξονες της μελέτης του.

Τα οφέλη για το Λεκανοπέδιο
Δέκα λόγοι για να προχωρήσει η ανάπλαση του ποταμού
Κατά τον κ. Ζώτο, για να γίνει ο Κηφισός ένα επίμηκες μητροπολιτικό πάρκο και συγχρόνως να αποτελέσει έναν διάδρομο κλιματισμού για την Αθήνα, πρέπει να μπουν οι βάσεις για:

• Δημιουργία παραποτάμιου υπερτοπικού πεζόδρομου και ποδηλατόδρομου σε όλο το μήκος του Κηφισού και σύνδεση με τον προτεινόμενο παραλιακό ποδηλατόδρομο Ν. Φαλήρου - Βάρκιζας.
• Δημιουργία παραποτάμιου μονοπατιού καθ' όλο το μήκος του Κηφισού
• Βελτίωση πρόσβασης ποταμού
• Βιώσιμη ανάπτυξη και βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων των παραποτάμιων περιοχών
• Σύνδεση με το κατοικημένο περιβάλλον και ένταξη στον αστικό ιστό (διάβαση πεζών, γέφυρες, ράμπες)
• Δημιουργία πόλων πρασίνου υπαίθριας αναψυχής
• Εναλλακτικές αθλητικές και πολιτιστικές λειτουργίες
• Φωτισμός με τη χρήση εναλλακτικής ενέργειας
• Ευαισθητοποίηση και ενημέρωση κατοίκων και φορέων της περιοχής μέσω εκδηλώσεων για θέματα περιβαλλοντολογικά και οικολογικά
• Μείωση ηχορύπανσης από παρακείμενες οδούς (ιδιαίτερα εθνική οδός)
• Πυκνή φύτευση.

Οι τρεις ζώνες
Το ποτάμι συνδετικός κρίκος και όχι σύνορο περιοχών
Ο Ελληνας πολεοδόμος μιλάει στο «Εθνος» για το σχέδιό του και εξηγεί πώς φαντάζεται την ανάπλαση του Κηφισού.

Σε πρώτη φάση, προτείνεται να γίνει ο ποταμός μια πλατφόρμα για δραστηριότητες ώστε να ενώνει, αντί να χωρίζει, τις εκατέρωθεν περιοχές. Θα μπορούσαν να δημιουργηθούν: υπαίθρια αγορά, υπαίθρια γλυπτοθήκη και εκθεσιακοί χώροι...

Α' περιοχή: εντός της υφιστάμενης ζώνης προστασίας του ποταμού. Από την Πάρνηθα έως την Αττική οδό. Στόχος μας σε αυτό το κομμάτι, το οποίο είναι ένας φυσικός δρυμός, είναι να διατηρηθεί και να βελτιωθεί το φυσικό τοπίο. Η περιοχή αυτή παρ' όλα τα γνωστά προβλήματα δεν έχει μεγάλες καταστροφές. Μπορούν να γίνουν ήπιες παρεμβάσεις και φύτευση δέντρων. Εμπλουτισμός της πανίδας και της χλωρίδας, η βελτίωση και η αύξηση των δυνατοτήτων πρόσβασης.
Β' περιοχή: περνάει μέσα στον αστικό ιστό (Νέα Φιλαδέλφεια, Αγ. Ανάργυροι, Περιστέρι). Αυτό το τμήμα έχει μελετηθεί σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια. Περιλαμβάνεται το τμήμα της Ν. Φιλαδέλφειας στο οποίο προτείνεται ανάπλαση. Προβλέπεται δημιουργία αστικών πάρκων, με πόλους πρασίνου, ανοιχτούς χώρους, υπαίθρια αναψυχή, σύνδεση με το κατοικημένο περιβάλλον. Αυτό φυσικά θα καθορίσει μια βιώσιμη ανάπτυξη και μια βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων των παραποτάμιων περιοχών. Γίνεται ένταξη του ποταμού στον αστικό ιστό με διαβάσεις πεζών, γέφυρες, σκάλες, ράμπες προς το νερό και ειδικό φωτισμό.

Γ' περιοχή: αφορά στο τμήμα του ποταμού που βρίσκεται κάτω από την υπερυψωμένη λεωφόρο Κηφισού και καλύφθηκε για τις ανάγκες του ολυμπιακού δακτυλίου. Εκεί πιστεύω ότι στο μέλλον με μία κυκλοφοριακή μελέτη θα μπορέσει να κατεδαφιστεί ο δρόμος, να γίνει διαρρύθμιση και διαχείριση της κυκλοφορίας. Κάτι παρόμοιο είχε γίνει και στη Σεούλ. Σαν πρώτη φάση προτείνεται να γίνει μια πλατφόρμα για δραστηριότητες ώστε ο ποταμός να ενώνει, αντί να χωρίζει, τις εκατέρωθεν περιοχές. Θα μπορούσαν να δημιουργηθούν: υπαίθρια αγορά, πάρκο για αθλητικά δρώμενα, υπαίθρια γλυπτοθήκη και εκθεσιακοί χώροι ή χώροι εκδηλώσεων...
Επιπλέον, συμπληρώνει, προτείνουμε και τρόπους διαχείρισης νερού σε ολόκληρο το ποτάμι. Ο Κηφισός μπορεί να γίνει ένα επίμηκες μητροπολιτικό και κλιματιστικό πάρκο της Αθήνας, το οποίο θα μπορεί να συμβάλει στη μείωση της θερμοκρασίας στο λεκανοπέδιο το λιγότερο 2 βαθμούς Κελσίου.
Το δεύτερο μέρος της «πιλοτικής» μελέτης επικεντρώνεται στην περιοχή Κόκκινος Μύλος στη Νέα Φιλαδέλφεια. Η επιλογή της οφείλεται στο ότι είναι εκτός της καθορισμένης ζώνης προστασίας, μία παραμελημένη ζώνη πρασίνου μέσα στον αστικό ιστό. Μετά από μία πλήρη ανάλυση του τοπίου και καταγραφή των αναγκών του, η πρόταση για την ανάπλαση του ποταμού μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες παραποτάμιες περιοχές.
Προβλήματα και προσέγγισεις
Θέμα φιλοσοφίας η διαφορά Τάμεση και Κηφισού
Ο Βασίλης Ζώτος σε ένα πράγμα δεν πρωτοτυπεί: εισπράττει και αυτός την κρατική αδιαφορία. «Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός «ότι σε μια παρουσίαση της μελέτης που επικεντρώνεται στη Νέα Φιλαδέλφεια, μία λυκειάρχης της περιοχής μας ευχαρίστησε γιατί ενώ πίστευε ότι ζούσε σε έναν "καταραμένο" τόπο, λόγω του ποταμού και των προβλημάτων που τόσα χρόνια το συνοδεύουν, άρχισε να ελπίζει ότι υπάρχει δυνατότητα να αλλάξει αυτή η εικόνα».
«Δυστυχώς» συνεχίζει, υπάρχουν σαφείς διαφορές ανάμεσα στον Τάμεση και τον Κηφισό, που δεν προκύπτουν τόσο από τη διαφορά των μεγεθών όσο από τη φιλοσοφία προσέγγισης των προβλημάτων.
Παρά το γεγονός ότι ζω στην Ελλάδα, εξακολουθεί να μου κάνει μεγάλη εντύπωση η αδιαφορία των κρατικών φορέων που αφήνουν να εξελίσσεται η καταστροφή του περιβάλλοντος.
Οι αρχιτέκτονες που συμμετείχαν στην ομάδα μελέτης και ανάπλασης είναι όλοι απόφοιτοι βρετανικών πανεπιστημίων. Είναι νέοι άνθρωποι, με πλούσιες ιδέες και με διάθεση να προσφέρουν έργο. Δουλεύουν στον Κηφισό εθελοντικά, στον ελεύθερο χρόνο τους, Σαββατοκύριακα και δυο ώρες μετά την καθημερινή τους εργασία, θέλοντας κυρίως να καταδείξουν αυτό που στην Ελλάδα συνήθως ξεχνάμε: πως για να υπάρξει αποτέλεσμα προς όφελος της κοινωνίας, χρειάζεται να γίνουμε πιο ευαίσθητοι για τα προβλήματα που μας απασχολούν. Και να συμμετέχουμε στην επίλυσή τους...».
Στέλλα Κεμανετζή
kemanetzi@pegasus.gr

27 Μάιος, 2010

Ο Ελαιώνας των μεγάλων αντιφάσεων

Όπως στο παρελθόν ο κατάφυτος Ελαιώνας ξεχώριζε από το άνυδρο τοπίο της Αττικής έτσι και σήμερα ο μετά-βιομηχανικός Ελαιώνας ξεχωρίζει από την Αθήνα των πολυκατοικιών.
Του Πάνου Δραγώνα

Παρατηρώντας την Αθήνα από ψηλά, μπορούμε να ξεχωρίσουμε δύο περιοχές μέσα από την παχύρευστη μάζα των πολυκατοικιών: Η πρώτη είναι το κέντρο της πόλης, όπως οριοθετείται από τους λόφους της Ακρόπολης και του Λυκαβηττού και τα δύο κεντρικά πάρκα, τον Εθνικό Κήπο και το Πεδίον του Άρεως. Η δεύτερη είναι ο Ελαιώνας, ο οποίος ξεχωρίζει από τα μεγάλα κτηριακά κελύφη που διακρίνονται, ατάκτως ερριμμένα, ανάμεσα σε χέρσες εκτάσεις και υπολείμματα πρασίνου.

Η συνολική έκταση του Ελαιώνα είναι εμφανώς μεγαλύτερη από το ιστορικό κέντρο της πόλης. Ο Ελαιώνας αποτελεί τη μεγάλη εφεδρεία της Αθήνας,  την τελευταία κεντρική περιοχή που παρέμεινε εκτός σχεδίου. Η ιστορία του είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα καθώς, σε διαφορετικές εποχές και με διαφορετικούς τρόπους, ο Ελαιώνας διαφοροποιείται από το ευρύτερο φυσικό και αστικό περιβάλλον της Αττικής.

Από την αρχαιότητα και μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, η περιοχή είναι κατάφυτη από ελιές, στις οποίες οφείλει και το όνομα της. Ο ιστορικός Ελαιώνας ήταν ένα ανθρωπογενές τοπίο το οποίο αποτελείτο από περισσότερα από 100,000 ελαιόδεντρα τα οποία, σύμφωνα με την παράδοση, φυτεύτηκαν στα χρόνια του Περικλή(1). Η ακριβής εικόνα της περιοχής στην αρχαιότητα παραμένει ανεξερεύνητη.(2) Είμαστε όμως σε θέση να γνωρίζουμε την εικόνα του Ελαιώνα λίγο μετά την απελευθέρωση της πόλης, μέσα από τις μαρτυρίες περιηγητών που περιγράφουν μια εύφορη κατάφυτη περιοχή.(3) Καθώς επίσης και από τις λιθογραφίες και τις πρώτες φωτογραφίες της περιοχής, όπου ο Ελαιώνας διακρίνεται με σαφήνεια μες το ξερό τοπίο της Αττικής.

[Ferdinand Stademann, Άποψη της δυτικής Αθήνας από το λόφο των Νυμφών, 1853.
Πηγή: http://www.flickr.com/photos/24919704@N04/3869695855/]

Ο Ελαιώνας μετασχηματίζεται καθ' όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα όταν στην περιοχή δημιουργείται ένα μεγάλο μέρος της αθηναϊκής βιομηχανίας. Ο μετασχηματισμός του ιστορικού Ελαιώνα σε βιομηχανική ζώνη έγινε δίχως πρόγραμμα και πρόβλεψη των κατάλληλων υποδομών. Αρχικά δημιουργήθηκαν ελαιοτριβεία και κεραμοποιεία και στη συνέχεια σαπωνοποιεία, χαρτοποιίες και βυρσοδεψία. (4) Ενώ τα τελευταία χρόνια, και μετά την παρακμή της αθηναϊκής βιομηχανίας, στην περιοχή κυριαρχούν οι μεγάλες αποθήκες και οι εγκαταστάσεις μεταφορικών εταιρειών.

Σήμερα, το φυσικό τοπίο σε ελάχιστα μόνο σημεία θυμίζει την παλαιά μορφή του. Στην περιοχή δεν έχουν διατηρηθεί παρά μεμονωμένα δείγματα από τις αρχαίες ελιές. Η καταστροφή του Ελαιώνα δεν οφείλεται μόνο στη βιομηχανία, αλλά και στην αυθαίρετη δόμηση και τη δημιουργία νέων περιοχών καλλιέργειας. Έτσι γύρω από το ρέμα του Προφήτη Δανιήλ διαμορφώθηκαν  νέοι λαχανόκηποι για τις διατροφικές ανάγκες των κατοίκων της παλιάς πόλης. Αντίστοιχα στην Ιερά Οδό δημιουργήθηκε ο Βοτανικός Κήπος της Αθήνας, μέρος του οποίου διασώζεται ακόμη στις εγκαταστάσεις της Γεωπονικής Σχολής.

Τον Ελαιώνα εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να διασχίζει το ρέμα του Προφήτη Δανιήλ. Ο Προφήτης Δανιήλ αποτελεί ένα υποβαθμισμένο στοιχείο φυσικού περιβάλλοντος. Η διευθετημένη κοίτη του ασφυκτιά ανάμεσα σε αποθήκες, βιοτεχνίες αλλά και αυθαίρετα πεταμένα μπάζα και σκουπίδια, ενώ το νερό που κυλά στην κοίτη του είναι εμφανώς μολυσμένο.  Παρά την εξαιρετικά προβληματική κατάσταση του, ο Προφήτης Δανιήλ εξακολουθεί  να έχει παρόχθια βλάστηση και να λειτουργεί ως ένας στενός πράσινος διάδρομος ο οποίος διασχίζει τον Ελαιώνα από την Πέτρου Ράλλη μέχρι λίγο πριν την Ιερά Οδό. Η συμβολική διάσταση του Προφήτη Δανιήλ είναι σημαντική δεδομένου ότι πρόκειται για το τελευταίο τμήμα αθηναϊκού ρέματος που έχει διασωθεί ακάλυπτο στο κέντρο της πόλης.

Καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας του, ο Ελαιώνας διαφοροποιείται από το υπόλοιπο τοπίο της Αττικής. Όπως στο παρελθόν ο κατάφυτος Ελαιώνας ξεχώριζε από το άνυδρο τοπίο της Αττικής έτσι και σήμερα ο μετά-βιομηχανικός Ελαιώνας ξεχωρίζει από την Αθήνα των πολυκατοικιών. Η έλλειψη σχεδίου και υποδομών, η περιβαλλοντική υποβάθμιση και η μεγάλη κλίμακα των βιομηχανικών κελυφών και των χέρσων εκτάσεων συνθέτουν έναν αφιλόξενο και δύσκολα προσπελάσιμο χώρο, ο οποίος αναμένει τον επόμενο μετασχηματισμό του. Η πολιτεία έχει επισημάνει εγκαίρως το πρόβλημα και ήδη από το 1995 θεσμοθέτησε την ανάπλαση της περιοχής με Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο θέτει τους εξής κύριους στόχους: τη δημιουργία ενός σημαντικού πνεύμονα πρασίνου για όλο το λεκανοπέδιο, την προστασία και ανάδειξη των ιστορικών στοιχείων της περιοχής, τη δημιουργία ενός νέου επιχειρησιακού κέντρου ανάμεσα στην Αθήνα και τον Πειραιά και την εξυγίανση της βιομηχανικής παραγωγής και απομάκρυνση των οχλουσών χρήσεων(5). 

Η ανασυγκρότηση των υποδομών της πόλης για τους Ολυμπιακούς Αγώνες δεν άγγιξε τον Ελαιώνα. Η περιοχή ήλθε στην επικαιρότητα αμέσως μετά το 2004 όταν ανακοινώθηκε ότι το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού πρόκειται να μεταφερθεί στον Βοτανικό, σε μικρή απόσταση από την Ιερά Οδό.  Η γενική ιδέα της "Διπλής ανάπλασης" αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες  στρατηγικές παρέμβασης που έχουν διατυπωθεί για την Αθήνα. Η απομάκρυνση του γηπέδου της Λεωφόρου Αλεξάνδρας μπορεί να απελευθερώσει πολύτιμη έκταση δημόσιου χώρου και να συμβάλει στην γενικότερη ανάπλαση της περιοχής από τη Λεωφόρο ως τον Λυκαβηττό. Ταυτόχρονα η μεταφορά του γηπέδου στον Βοτανικό μπορεί να δημιουργήσει έναν πυρήνα για την ανάπτυξη της υποβαθμισμένης περιοχής.

[Πανοραμική άποψη αθλητικών εγκαταστάσεων γηπέδου ΠΑΟ. Πηγή: www.diplianaplasi.com]

Τα προβλήματα, λοιπόν, της "Διπλής Ανάπλασης" δεν αφορούν στη γενική σύλληψη της ιδέας αλλά στον τρόπο με τον οποίο επιχειρήθηκε η υλοποίηση της. Στον τύπο έχουν γραφεί πάρα πολλά για τα νομικά προβλήματα που οδήγησαν στην αναστολή των εργασιών μετά από προσφυγή της "Επιτροπής Πολιτών για τη διάσωση του Ελαιώνα" στο Συμβούλιο της Επικρατείας(6). Παραδόξως, όμως, δεν έχουν γραφεί παρά ελάχιστα για τη συγκεκριμένη αρχιτεκτονική μελέτη που δημοσιεύτηκε, και ξεκίνησε να εφαρμόζεται. Η προβολή του θέματος από τον τύπο εξαντλείται στην πολιτική και νομική διάσταση του ζητήματος, όπου βέβαια και οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές έχουν ισχυρά επιχειρήματα, και δεν αγγίζει το σοβαρότερο ίσως ερώτημα: Το κατά πόσον, δηλαδή, η συγκεκριμένη πολεοδομική και αρχιτεκτονική πρόταση είναι ικανή να συμβάλει στην γενικότερη αναβάθμιση της περιοχής.

Στην κατεύθυνση αυτή αξίζει να επισημανθούν ορισμένα ζητήματα(7):

Το πρώτο αφορά στο προτεινόμενο μοντέλο αστικού χώρου. Στη μελέτη βλέπουμε ότι το νέο γήπεδο γειτνιάζει άμεσα με ένα μεγάλο mall και ένα, απροσδιόριστου χαρακτήρα, πολυλειτουργικό δημοτικό κτήριο το οποίο επίσης φιλοξενεί εμπορικές χρήσεις.(8) Πρόκειται δηλαδή για τρία κτίσματα μεγάλου δημόσιου ενδιαφέροντος, τρεις αστικούς πυκνωτές θα μπορούσαμε να τα χαρακτηρίσουμε, που παρατίθενται το ένα δίπλα στο άλλο. Είναι σαφές ότι τα τρία παραπάνω κτήρια δεν συνεργούν στη δημιουργία ενός ανοικτού δημόσιου χώρου αναφοράς. Το μοντέλο που υιοθετείται δίνει προτεραιότητα στη δημιουργία κλειστών ελεγχόμενων χώρων συγκέντρωσης, όπου η πρόσβαση γίνεται κυρίως με το αυτοκίνητο.  Ουσιαστικά, δηλαδή, πρόκειται για ένα μοντέλο ανάπτυξης αυτοτελών χώρων κατανάλωσης και αναψυχής το οποίο, συνήθως, συναντάται στις περιφέρειες των πόλεων και σε επαφή με μεγάλους κυκλοφοριακούς άξονες.  Η επιλογή ενός προαστιακού μοντέλου για την ανάπλαση μιας κεντρικής περιοχής εγείρει ερωτήματα τόσο για τη βιωσιμότητα της πρότασης όσο και για τις επιδράσεις που θα ασκήσει στον μετασχηματισμό των γειτονικών εκτάσεων που απέχουν από τους κυκλοφοριακούς άξονες.

Ένα δεύτερο ζήτημα αφορά στη διαμόρφωση των ελεύθερων χώρων της περιοχής και τη νέα διευθέτηση του ρέματος του Προφήτη Δανιήλ. Η συγκεκριμένη πρόταση στερείται κάποιας ισχυρής συνθετικής πρόθεσης σε σχέση με τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος τοπίου. Το πάρκο αντιμετωπίζεται ως υπόλειμμα, ως απροσδιόριστο "πράσινο" το οποίο συμπληρώνει τους αδόμητους χώρους του οικοπέδου. Όπως, δυστυχώς, συμβαίνει συνήθως στην Ελλάδα, η συζήτηση για τη διαμόρφωση ενός πάρκου εξαντλείται στα ποσοτικά χαρακτηριστικά του "πρασίνου" και όχι στα ποιοτικά χαρακτηριστικά που θα προσελκύσουν τον κόσμο και θα εξασφαλίσουν τη λειτουργία του. Ερωτηματικό αποτελεί, τέλος, η τύχη του ρέματος του Προφήτη Δανιήλ. Η διατήρηση του ρέματος στον περιβάλλοντα χώρο του γηπέδου αποτελεί, βέβαια, θετικό γεγονός.   Από την άλλη, όμως, πλευρά δεν παρέχονται επαρκή, για την ώρα στοιχεία, σχετικά με τη χάραξη της νέας Λεωφόρου Προφήτη Δανιήλ νότια του γηπέδου. Το ενδεχόμενο κάλυψης του ρέματος μέχρι την Πέτρου Ράλλη, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι κυκλοφοριακές ανάγκες του γηπέδου, θα είναι σίγουρα ένα ακόμη πλήγμα στο λεηλατημένο φυσικό τοπίο του Ελαιώνα.

Οι παραπάνω διαπιστώσεις οδηγούν σε δύο συμπεράσματα. Αφενός μεν αποδεικνύουν την έλλειψη οράματος που χαρακτηρίζει τους φορείς που εμπλέκονται στην ανάπτυξη της Αθήνας. Και αφετέρου μας αποκαλύπτουν τη μεγάλη δυσκολία του πολεοδομικού προβλήματος του Ελαιώνα.

Στον Ελαιώνα, σήμερα, η Αθήνα έρχεται να εκδηλώσει δύο πολύ ισχυρές, αλλά αντιφατικές μεταξύ τους, ανάγκες:

Ο Ελαιώνας αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη περιοχή για τη δημιουργία ενός νέου μητροπολιτικού πάρκου για την Αθήνα. Η θέση της περιοχής, τα φυσικά χαρακτηριστικά αλλά και η ιστορική ταυτότητα της  τεκμηριώνουν την απαίτηση για τη δημιουργία ενός σημαντικού πνεύμονα πρασίνου που μπορεί να αναβαθμίσει σημαντικά το περιβάλλον των κεντρικών και δυτικών περιοχών της πόλης.

Την ίδια στιγμή, ο Ελαιώνας αποτελεί την πλέον κατάλληλη θέση για τη δημιουργία ενός νέου επιχειρησιακού κέντρου για την Αθήνα. Η ελάχιστη απόσταση από το κέντρο και η άμεση πρόσβαση στα δίκτυα μεταφοράς διαμορφώνουν ιδανικές συνθήκες για τη φιλοξενία δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών και τη δημιουργία νέων κτηρίων γοήτρου. Η τάση αυτή έχει, άλλωστε, ήδη αρχίσει να εκδηλώνεται κυρίως κατά μήκος της Λεωφόρου Αθηνών, με χαρακτηριστικότερο το παράδειγμα της μεταφοράς του Χρηματιστηρίου Αθηνών.

Ο Ελαιώνας, σήμερα, καλείται να αντιμετωπίσει τόσο την ανάγκη της Αθήνας για τη δημιουργία ενός μητροπολιτικού πάρκου όσο και την ανάγκη για την ανάπτυξη ενός νέου επιχειρησιακού κέντρου. Ο Ελαιώνας, σήμερα, απαιτεί την ανάδειξη της ιδιαίτερης ιστορικής ταυτότητας του. Αλλά την ίδια στιγμή αποτελεί και ένα πεδίο έκφρασης νεωτερικών προσεγγίσεων. Ο Ελαιώνας, σήμερα, είναι ένα υποβαθμισμένο έδαφος, ένα οριζόντιο τοπίο που απαιτεί την αποκατάσταση του. Ταυτόχρονα, όμως, είναι και μια περιοχή όπου μπορούμε να φανταστούμε την πόλη να αποδεσμεύεται από το έδαφος και να αναπτύσσεται καθ' ύψος, πέρα από το όριο των 32 μέτρων.

Οι παραπάνω αντιφάσεις δημιουργούν προβληματισμούς και προκαλούν ανησυχία για την εξέλιξη της περιοχής. Η πόλωση που έχει δημιουργηθεί, ανάμεσα σε επιθετικούς παράγοντες του real estate και σε επιτροπές κατοίκων που προσπαθούν να προστατεύσουν το δημόσιο συμφέρον, αποκρύπτει ένα σημαντικό μέρος του προβλήματος. Το πρόβλημα, λοιπόν, είναι ότι μέχρι σήμερα δεν έχουν διατυπωθεί αξιόλογες σχεδιαστικές προτάσεις ικανές να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της περιοχής και να υπερβούν τις αντιφατικές απαιτήσεις της πόλης με δημιουργικό τρόπο.

Αν ανατρέξουμε στη διεθνή βιβλιογραφία θα ανακαλύψουμε ότι οι παραπάνω αντιφάσεις παρουσιάζουν πολλά κοινά σημεία με τους προβληματισμούς της σύγχρονης διεθνούς αρχιτεκτονικής. Ο συγκερασμός του φυσικού με το κτισμένο αποτελεί ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον πεδίο έρευνας το οποίο απασχολεί όλο και περισσότερους αρχιτέκτονες, πολεοδόμους και αρχιτέκτονες τοπίου που ακολουθούν την κυρίαρχη, σήμερα, τάση της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης.
Θα μπορούσαμε να αναφερθούμε στη θεωρία της τοπιακής πολεοδομίας (landscape urbanism), με κυριότερο εκπρόσωπο τον James Corner, η οποία θέτει ως αφετηρία του πολεοδομικού σχεδιασμού, αντί για το κτήριο, το τοπίο και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ανοικτών χώρων. Οι υποστηρικτές της τοπιακής πολεοδομίας αμφισβητούν τη διάκριση μεταξύ φυσικών και τεχνητών στοιχείων του χώρου και αναζητούν στρατηγικές συγκερασμού των τοπιακών και κτηριακών χαρακτηριστικών.(9) Μια δεύτερη ενδιαφέρουσα τάση είναι αυτή που αντιμετωπίζει την αρχιτεκτονική ως μεταφορά της φύσης.(10) Ουσιαστικά πρόκειται για μια τάση της επονομαζόμενης "πράσινης" αρχιτεκτονικής η οποία διερευνά νέες αρχιτεκτονικές μορφολογίες επιχειρώντας την αναλογία με μορφολογικά χαρακτηριστικά του φυσικού τοπίου.

Δυστυχώς η Αθήνα, παρ' ότι πριν από έξι μόλις χρόνια φιλοξένησε με επιτυχία τους Ολυμπιακούς αγώνες, παρουσιάζεται ακόμη ανώριμη να αντιμετωπίσει σύνθετα πολεοδομικά προβλήματα και να διατυπώσει νέα οράματα για την πόλη. Η Αθήνα φαίνεται να πληρώνει, ακόμη και σήμερα, μια παρατεταμένη περίοδο αποδιάρθρωσης των θεσμών, παρακμής της δημόσιας αρχιτεκτονικής  και φτωχού δημόσιου λόγου για την πόλη. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν υπάρχουν αδιέξοδα, παρά μόνον θεσμικές αδυναμίες. Η μετατροπή των αντιφάσεων σε ευκαιρίες προϋποθέτει μόνον δύο πράγματα: ισχυρή πολιτική βούληση και νεωτερικές αρχιτεκτονικές προτάσεις.
Σημειώσεις

1.Βλ. Αλέξανδρος Μποφίλιας, "Ανάδειξη του ιστορικού Ελαιώνα των Αθηνών", Αρχαιολογία & Τέχνες 102 (Μάρτιος 2007), σ.84.
2.Ο.π., σ.91.
3.Βλ. Γουσταύος Φλωμπέρ, Το ταξίδι στην Ελλάδα, Αθήνα: Ολκός, 2007.
4.Βλ. http://www.minenv.gr/3/31/313/31304/g3130404.html
5.Ό.π.
6.Βλ. http://elaionas.wordpress.com/
7.Για πληροφορίες για τη μελέτη βλ. http://www.diplianaplasi.com/
8.Στις 2 Μαρτίου 2010 ανακοινώθηκε ότι το πολυλειτουργικό κέντρο του Δήμου δεν πρόκειται τελικά να υλοποιηθεί.
9.Βλ. James Corner, "Terra Fluxus", από το Charles Waldheim, The Landscape Urbanism Reader, New York: Princeton, 2006, σσ.23-33.
10.Βλ. "Μεταφορές της φύσης", Δομές 01/09, σσ.50-51.



http://www.greekarchitects.gr/gr/republic-space/%CE%BF-%CE%B5%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CF%8E%CE%BD%CE%B1%CF%82-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%AC%CE%BB%CF%89%CE%BD-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CF%86%CE%AC%CF%83%CE%B5%CF%89%CE%BD-id2851

Ο Κηφισός μπορεί να σώσει την Αθήνα

Μελέτη νέων επιστημόνων για την αποκατάσταση του ποταμού προκαλεί ενδιαφέρον στο εξωτερικό

 

Aκάλυπτο τμήμα του Κηφισού

17 Aug 2009

Σχεδόν κάτω από κάθε γειτονιά της Αθήνας κρύβονται αρχαίοι ποταμοί, χείμαρροι και ρέματα λένε οι επιστήμονες, τονίζοντας ότι εάν τολμούσαμε να αξιοποιήσουμε αυτές τις υπόγειες υδάτινες αρτηρίες, θα δίναμε στην Αθήνα ένα φιλί της ζωής.
Γυρίζει όμως το ποτάμι πίσω; Θέλει τόλμη και φαντασία, ιδιαίτερα αν είναι μπαζωμένο, και μπαζωμένα εκτιμάται ότι είναι περί τα 550 χλμ. ρεμάτων και χειμάρρων στο Λεκανοπέδιο. Πέρασαν πολλά χρόνια από τότε που η Αθήνα έκανε την επιλογή της ως προς το δίλημμα «φυσικό ή τεχνητό στοιχείο». Γύρισε την πλάτη στο θαλάσσιο μέτωπο, γέμισε τα βουνά της με τσιμέντο, εξαφάνισε ποτάμια και ρέματα. Τις συνέπειες αυτής της επιλογής τις βιώνουμε όλοι: πλημμύρες τον χειμώνα, καύσωνες και πυρκαγιές το καλοκαίρι. Ωστόσο, το παιχνίδι δεν έχει ακόμα χαθεί.
Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζουν οι ειδικοί που προτείνουν τις λύσεις εκείνες που θα ανακουφίσουν την πόλη από πληγές του παρελθόντος. Όπως ο κ. Βασίλης Ζώτος, πολεοδόμος-αρχιτέκτων, πρόεδρος του Συνδέσμου Αποφοίτων Βρετανικών Πανεπιστημίων, ο οποίος, επικεφαλής μιας ομάδας νέων επιστημόνων, κατέθεσε την πρώτη μελέτη για την ανάπλαση του Κηφισού, του πολύπαθου ποταμού της Αθήνας, που συμπυκνώνει στα μολυσμένα νερά του όλα τα δεινά των αττικών υδροφορέων.
AΠΟ ΤΟ 2007
Η μελέτη είχε ολοκληρωθεί σε πρώτη φάση το 2007 (είχε παρουσιαστεί από την «Κ»), σε μια προσπάθεια να γίνει ουσιαστικός διάλογος για το κατά πόσον είναι εφικτή η αποκατάσταση των μπαζωμένων ρεμάτων και ποταμών του Λεκανοπεδίου. Προέβλεπε, εν ολίγοις, την αποκατάσταση και ανάδειξη των παραμελημένων παραποτάμιων περιοχών, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, τη σύνδεση του ποταμού με το κατοικημένο περιβάλλον και την - στο μέτρο του εφικτού- αξιοποίηση του «εγκιβωτισμένου» τμήματος του Κηφισού «κάτω από τη λεωφόρο» με δημιουργία γεφυρών, πεζόδρομων κ.λπ.
Με άλλα λόγια, προέβλεπε τον «επανασχεδιασμό» του Κηφισού σε ένα ποτάμι που δεν χωρίζει, αλλά ενώνει. Η αξιοποίηση του έργου των μελετητών θα παρέδιδε τον Κηφισό πίσω στους Αθηναίους.
ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ
Δύο χρόνια πέρασαν από τότε, χρόνος ικανός για δράση αλλά...
- Αλήθεια, τι έχει προχωρήσει από όλα αυτά;
- Φοβάμαι, τίποτα... Αλλά μη ρωτάτε εμένα, ρωτήστε τους αρμοδίους. Η μελέτη έχει προκαλέσει διεθνές ενδιαφέρον, μας έχουν προσεγγίσει δεκάδες επιστήμονες από το εξωτερικό, έχουν ενδιαφερθεί φορείς, οργανισμοί, οργανώσεις και πανεπιστήμια απ' όλο τον κόσμο. Μου έγραψε ακόμα και ο υπεύθυνος ενός αντίστοιχου έργου που έγινε πριν από χρόνια στη Σεούλ (σ.σ.: πρόκειται για την ανάπλαση του ποταμού Τσεονγκιτσούν που είχε καλυφθεί με τη βιομηχανοποίηση της περιοχής στις αρχές του 1970 και σήμερα αποτελεί «οπτικό θαύμα», όπως μας διαβεβαιώνει ο κ. Ζώτος). Ο μόνος που δεν έχει δείξει το παραμικρό ενδιαφέρον είναι το ΥΠΕΧΩΔΕ! Ρωτήστε, λοιπόν, αυτούς το γιατί.
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ
Αυτό, πάντως, δεν έχει πτοήσει κατ' ελάχιστον τη μελετητική ομάδα, που συνεχίζει την εργασία της για την ανάπλαση του Κηφισού. «Τώρα προχωράμε στην εκπόνηση μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων για τη μεταμόρφωση του Κηφισού σ' ένα επίμηκες μητροπολιτικό πάρκο για όλη την Αττική», εξηγεί ο κ. Ζώτος. «Αν γίνουν οι παρεμβάσεις που προτείνουμε, θα δημιουργηθεί ένας βιοκλιματικός διάδρομος που θα διασχίζει την Αθήνα, ο οποίος μπορεί να μειώνει τη θερμοκρασία στις γύρω περιοχές το καλοκαίρι, κατά 2 βαθμούς Κελσίου!

17 Aug 2009

Άλλοι επιστήμονες, όπως ο κ. Γιαν. Πολύζος από το ΕΜΠ, είναι ακόμα πιο αισιόδοξοι: κάνουν λόγο για μείωση της θερμοκρασίας έως και 5 βαθμούς Κελσίου».
Στη νέα φάση της, η μελέτη προβλέπει πρόγραμμα φυτεύσεων κατά μήκος του ποταμού, υποδομές διαχείρισης του νερού με ειδικά ψεκαστικά συστήματα, εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε επιλεγμένα σημεία κ.ά. «Η κατεύθυνση του ποταμού, που είναι βορειοανατολική, βοηθά πολύ τον συγκεκριμένο σκοπό, λόγω των ανέμων. Ένα τέτοιο έργο θα έδινε πραγματική ανάσα δροσιάς στην Αθήνα».
ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΛΙΣΟ
Αντίστοιχες μελέτες προχωρούν, με πρωτοβουλία επιστημονικών ομάδων, και για άλλα «χαμένα» ποτάμια της Αττικής. Ήδη, στο πλαίσιο μελέτης για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στο Γουδί, ο καθηγητής Πολεοδομίας και Αρχιτεκτονικής, αντιπρύτανης του ΕΜΠ κ. Γιάννης Πολύζος έχει προτείνει την ανάδειξη της κοίτης του Ιλισού, με στόχο την ενίσχυση του υγρού στοιχείου. Η ίδια ομάδα μελετά παρεμβάσεις στην υδάτινη διαδρομή από το Γουδί ώς τον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο κατά μήκος του ρέματος του Ιλισού, σε αυτή κατά μήκος του ρέματος της Πικροδάφνης που διαρρέει τέσσερις δήμους, καθώς και κατά μήκος του «ανοιχτού» τμήματος του Ιλισού, από την Καλλιθέα έως την παραλία.
Ιλισός, Ηριδανός, Λυκόρεμα, Βουρλοπόταμος, Βοϊδοπνίχτης, Κυκλοβόρος, Διαβολόρεμα κ.λπ. Σχεδόν κάτω από κάθε δρόμο της Αθήνας, κάθε γειτονιά, κρύβονται ποταμοί, χείμαρροι, παραπόταμοι και ρέματα. Η τελευταία εκτίμηση από το ΙΓΜΕ (Ινστιτούτο Γεωλογικών Μεταλλευτικών Ερευνών) έκανε λόγο για 550 χιλιόμετρα μπαζωμένων ρεμάτων και χειμάρρων στο Λεκανοπέδιο, στο πλαίσιο της ελληνικής «πρωτοβουλίας» να καλύπτονται τα ποτάμια υπέρ της ανάπτυξης οδικών αρτηριών («ανάλογα έργα βλέπεις μόνο σε υπανάπτυκτες χώρες του κόσμου», τονίζει ο κ. Ζώτος). Αποτέλεσμα είναι το 80% των νερών της βροχής να καταλήγει σήμερα στη θάλασσα και όχι στο έδαφος και η Αθήνα να χάνει τις ευεργετικές ιδιότητες του υγρού στοιχείου. Όπως λένε οι επιστήμονες, εάν αξιοποιούσαμε τα θαμμένα αυτά ρέματα, εάν τα αναδεικνύαμε, επαναφέροντάς τα στην επιφάνεια, θα είχαμε να κάνουμε με μια διαφορετική Αθήνα. Φανταστείτε γιγάντια κλιματιστικά μηχανήματα τοποθετημένα σε στρατηγικά σημεία της πόλης…
Όλα αυτά όμως φαίνεται να μη συμβαδίζουν με την επικρατούσα νοοτροπία σε σχέση με το φυσικό στοιχείο. Οπως λέει ο κ. Ζώτος, «δυστυχώς, ο Έλληνας δείχνει να μην αγαπά τον δημόσιο χώρο και γι' αυτό δεν τον ενδιαφέρει εάν θα αξιοποιηθεί. Το βλέπουμε καθημερινά. Βλέπεις τους οδηγούς να ανοίγουν το παράθυρο και να αδειάζουν το τασάκι. Είναι η αντίληψη ότι ο δρόμος δεν είναι δικός μας». Χαρακτηριστικό ήταν ένα περιστατικό που έλαβε χώρα κατά την παρουσίαση της μελέτης για την ανάπλαση του Κηφισού πριν από λίγο καιρό. «Αφού τελείωσα, σηκώνεται ένας και μου λέει: «Ωραία όλα αυτά, αλλά καφετέριες θα έχει;»».

http://neoskosmos.com/news/el/node/2768

Εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών ανάμεσα σε αμπελώνες και ελαιώνες..

Φωτογραφία: Kρήτη, Νομός Ηρακλείου, Ιούλιος 2010:

Εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών ανάμεσα σε αμπελώνες και ελαιώνες..

Αν αυτή είναι η σημερινή πραγματικότητα, φανταστείτε πώς θα είναι η επόμενη μέρα από την επέλαση των "επενδυτών" (Γερμανών κ.ά) του ενεργειακού προγράμματος "Helios"

στα βουνά και τα λαγκάδια της χώρας μας, καθώς και σε οτιδήποτε έμεινε αδόμητο μέχρι σήμερα...

...ή, εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα...

...τώρα δημάρχοι παζαρεύουν την εξαγωγή "ανανεώσιμων πηγών ενέργειας"

στα καταναλωτικά κέντρα της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης...

...για μια χούφτα "ευρώ"...

Δεν είναι κρίμα;

Οι μεγαλύτερες πλημμύρες του Νοεμβρίου

Δημοσίευση:01 Νοεμβρίου 2011 14:19

Print Email Text

Αν και φέτος μπήκε με καλοκαιρία, ο ενδέκατος μήνας είναι ένας από τους πιο βροχερούς του χρόνου. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι το Νοέμβριο έχουν καταγραφεί οι μεγαλύτερες πλημμύρες στην περιοχή της Αττικής-και όχι μόνο. Διαβάστε περισσότερα και δείτε φωτογραφίες από το αρχείο του Καιρού.

2 Σχόλια|Σχολιάστε

Από την Αλεξία Καλογεροπούλου

Το λεκανοπέδιο της Αττικής έχει ένα αρκετά μεγάλο ιστορικό πλημμυρών. Διαβάστε ποιες ήταν μερικές από τις μεγαλύτερες πλημμύρες που σημειώθηκαν στην Αττική από το 1895, όπως καταγράφονται στην εργασία του Ιωάννη Φλώρου, που πραγματοποιήθηκε το 2009, στο πλαίσιο μεταπτυχιακού προγράμματος του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

-14 Νοεμβρίου 1895: Μετά από ισχυρή καταιγίδα, διάρκειας 12 ωρών, πλημμύρισε η περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα, ενώ ο Κηφισός, σε όλο το μήκος του, κατέστη επικίνδυνος. Σύμφωνα με μαρτυρίες, αρκετοί δρόμοι καταστράφηκαν και άλλοι αποκλείστηκαν. Πλημμύρισαν σπίτια, έπεσαν γέφυρες και διακόπηκε η συγκοινωνία, ενώ 21 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.

Εκτός από την Αθήνα, η καταιγίδα έπληξε και τον Πειραιά. Η συγκοινωνία Αθηνών - Πειραιώς διακόπηκε, 450 σπίτια κατέπεσαν και τα θύματα έφθασαν τα 40. Για δυο μέρες η πόλη φωτιζόταν από τα ηλεκτρικά των πλοίων.

  -18 Νοεμβρίου 1889: Κατά τη νεροποντή που είναι γνωστή ως "βροχή του Αγίου Φιλίππου", η οποία είχε ημερήσιο ύψος 150,2 mm, κατέρρευσαν 400 σπίτια, με αποτέλεσμα να μείνουν άστεγες περισσότερες από 500 οικογένειες, ενώ 4.000 σπίτια πλημμύρισαν.

-23 Νοεμβρίου 1925: Οκτώ θύματα και 127 κατεστραμμένα σπίτια άφησε πίσω της η τετράωρη καταιγίδα, που στον Πειραιά ήταν τόσο έντονη που έφτανε τα επίπεδα της θύελλας.

  -22 Νοεμβρίου 1934: Μια συνεχής βροχόπτωση 5 ωρών προκάλεσε καταστροφές σε σπίτια στην Κυψέλη, τη Νέα Ιωνία και τη Νέα Φιλαδέλφεια, ενώ διακόπηκε η ηλεκτροδότηση και η συγκοινωνία. Στο Νέο Φάληρο το νερό έφτασε το ένα μέτρο και στο Μοσχάτο τα δύο μέτρα. Λόγω της τεράστιας πίεσης των νερών έπεσε η γέφυρα των εκβολών του Κηφισού. Συνολικά υπήρξαν 6 θύματα.

  -6 Νοεμβρίου 1961: Καταγράφηκε η μεγαλύτερη καταστροφή στην Αττική με χαλαζόπτωση μεγέθους καρυδιού επί δέκα συνεχόμενες ώρες. Τα καιρικά φαινόμενα ήταν εξαιρετικά έντονα και προκάλεσαν ανυπολόγιστες καταστροφές που θα μπορούσαν να συγκριθούν με αυτές ενός τυφώνα, καθώς σημειώθηκαν και καταστροφές του εδάφους. Σαράντα τέσσερις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, 300 τραυματίστηκαν και 3.700 άνθρωποι έμειναν άστεγοι, καθώς πλημμύρισαν περισσότερα από 4.000 σπίτια.

  Οι έντονες και ακατάπαυστες βροχές οδήγησαν στην υπερχείλιση του Κηφισού. Χείμαρροι νερού που προέρχονταν από την Πάρνηθα έπιασαν τον κόσμο κυριολεκτικά στον ύπνο, αφού η πανίσχυρη νεροποντή ξέσπασε στις 11:30 το βράδυ και μέσα σε μια ώρα μετατράπηκε σε θύελλα που ισοπέδωσε τα πάντα στο πέρασμά της. Το νερό έφτασε σε ύψος τα δύο μέτρα στην Πειραιώς, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της πρωτεύουσας είχε μετατραπεί σε λιμνοθάλασσα.

 
-2 Νοεμβρίου 1977: Η δεύτερη μεγαλύτερη θεομηνία όλων των εποχών, που κράτησε μιάμιση ώρα και έπληξε πολλές περιοχές του λεκανοπεδίου. Ενδεικτικό της κατάστασης είναι το γεγονός ότι το Αιγάλεω και το Μοσχάτο κηρύχθηκαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Συνολικά πλημμύρισαν 1.924 υπόγεια, παρασύρθηκαν 172 αυτοκίνητα και καταστράφηκε το 15% των δρόμων. Ο αριθμός των θυμάτων έφτασε τα 37.

  Δυστυχώς, πολλά χρόνια μετά τις καταστροφικές πλημμύρες, η Πρωτεύουσα εξακολουθεί να μην είναι οχυρωμένη απέναντι σε ενδεχόμενες πλημμύρες.

Πηγές: Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, kifi-sos.blogspot.com, Αρχείο ΕΡΤ


http://www.deltiokairou.gr/news/oi-megaluteres-plhmmures-toy-noemvrioy.1434468.html

Κατάχωση ευρημάτων:Τμήμα των Μακρών Τειχών κάτω από τις ράγες

Σε πιλοτές, σε ακάλυπτους χώρους ακινήτων, στον Ταύρο, στην Καλλιθέα, στο Μοσχάτο, στο νέο Φάληρο και σε 30 συνολικά...


Κατάχωση ευρημάτων:Τμήμα των Μακρών Τειχών κάτω από τις ράγες

Παρασκευή, 26 Φεβρουαρίου 2010



Σε πιλοτές, σε ακάλυπτους χώρους ακινήτων, στον Ταύρο, στην Καλλιθέα, στο Μοσχάτο, στο νέο Φάληρο και σε 30 συνολικά σημεία έχουν έρθει στο φως τμήματα των Μακρών Τειχών. Ορισμένα τμήματα είναι μάλιστα ορατά και επισκέψιμα. Σε αυτά έρχεται να προστεθεί άλλο ένα, στο μέσον της απόστασης των σταθμών Καλλιθέας–Μοσχάτου του ΗΣΑΠ (το τμήμα Πειραιάς-Καλλιθέα θα παραμείνει κλειστό μέχρι την 1η Απριλίου). Πρόσφατα, οι εργασίες αναβάθμισης της γραμμής του ΗΣΑΠ αποκάλυψαν δύο ακόμα τμήματα των Μακρών Τειχών, από το Νότιο Σκέλος τους, στο Φάληρο και το Μοσχάτο. Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, «φαίνεται ότι το τμήμα του τείχους που αποκαλύφθηκε στο Μοσχάτο χρονολογείται στην εποχή του Κόνωνος (394 π.Χ.), όταν ανακατασκευάζονται τα Μακρά Τείχη». Ενώ για το τμήμα του Φαλήρου, το ΥΠΠΟΤ προσθέτει ότι «ενδεχομένως ανήκει στην πρώτη κατασκευαστική φάση του Νότιου Σκέλους των Μακρών Τειχών που ανάγεται στην εποχή του Περικλέους».

Τα ευρήματα δεν είναι εφικτό να διατηρηθούν, καθώς βρίσκονται ακριβώς κάτω από το σημείο που περνούν οι ράγες και νέα χάραξη της γραμμής του τρένου δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί. Ετσι, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο αποφάσισε την κατάχωση των ευρημάτων στο Φάληρο, ενώ διαφορετική είναι η περίπτωση του Μοσχάτου. Και εκεί θα καταχωθούν όσες αρχαιότητες βρίσκονται κάτω από τις ράγες. Τα υπόλοιπα ευρήματα (λίθινη κλίμακα, πυλίδα), που βρίσκονται εκτός της τροχιάς του τρένου, θα αναδειχθούν σε συνδυασμό με όσα έρθουν στο φως από την ανασκαφή που πρόκειται να πραγματοποιηθεί στο γειτονικό πεζόδρομο της οδού Θεσσαλονίκης (με τη στήριξη του Δήμου Μοσχάτου που παραχωρεί το δρόμο). Οι αρχαιολόγοι αισιοδοξούν ότι θα φέρουν στο φως έναν Πύργο των Μακρών Τειχών.

Τα Μακρά Τείχη, μια ιδέα του Θεμιστοκλή για τη θωράκιση της πόλης, χτίστηκαν τον 5ο αιώνα π.Χ. και ένωναν την αρχαία Αθήνα με τον Πειραιά. Σήμερα, από το Βόρειο Τείχος που κατασκεύασε ο Κίμων το 460 π.Χ. και βρίσκεται κάτω από την οδό Πειραιώς λίγα τμήματα έχουν αποκαλυφθεί. Από το Νότιο ή Ενδιάμεσο που κατασκεύασε ο Περικλής το 465 π.Χ., παράλληλα με το Βόρειο, υπάρχουν περισσότερα τμήματα που είναι ορατά.



http://www.e-typos.com/content.aspx?cid=2531&catid=5

Τα Μακρά Τείχη τα πάτησε το τρένο

Τα Μακρά Τείχη τα πάτησε το τρένο


Ετσι θα λέμε ύστερα από χρόνια, όταν τα παιδιά μας θα μας ρωτούν πού είναι τα περίφημα Μακρά Τείχη, που βρέθηκαν σε πολύ καλή κατάσταση στο Νέο Φάληρο και στο Μοσχάτο.



Μέρος των ευρημάτων, που θα ξαναθαφτούν. «Για να 'χουν κάτι να βρουν και οι αρχαιολόγοι του μέλλοντος», κατά τη Λίνα Μενδώνη

Η τύχη τους, βέβαια, ήταν εξαρχής προδιαγεγραμμένη. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιά, όταν ειδοποιήθηκε από τους ΗΣΑΠ να πάει να σκάψει, ήξερε ότι δεν γινόταν νέα χάραξη της πορείας του τρένου, αλλά αντικατάσταση των παλαιών σιδηροτροχιών για την κυκλοφορία νέων, σύγχρονων τρένων. Γνώριζε ότι μετά την ανασκαφή να ξαναθαφτούν.



Ετσι, ο αγώνας που έδωσαν στο ΚΑΣ με τους εκπροσώπους των ΗΣΑΠ σχεδόν όλοι οι αρχαιολόγοι, ο αρχιτέκτονας Μαν. Κορρές και η Λίνα Μενδώνη, ήταν ουσιαστικά για να μείνει ορατή μόνο μια «φέτα» κατά μήκος του τείχους, όπου υπάρχει μια πυλίδα και ένα τμήμα πύργου -αναμένεται να αποκαλυφθεί στο σύνολό του όταν συνεχιστεί η ανασκαφή έξω από τις γραμμές του τρένου στην οδό Θεσσαλονίκης. Εκεί οι αρχαιολόγοι θέλουν να αποκαλύψουν το εξωτερικό τμήμα των Μακρών Τειχών (μέχρι τώρα έχουν βρει μόνο το εσωτερικό τους) που κτίστηκαν την εποχή του Κόνωνα για να γίνει ασφαλής η επικοινωνία και ο ανεφοδιασμός της Αθήνας από τον Πειραιά.



Η ανασκαφέας του χώρου Ντ. Καζά μέχρι το τέλος εκλιπαρούσε να της δοθεί η δυνατότητα να σκάψει άλλα 2 μέτρα κάτω από τις ήδη κατασκευασμένες νέες σιδηροτροχιές για να αποκαλύψει πλήρως μία αρχαία κατασκευή που μοιάζει με βάθρο. Τέτοια βάθρα και ιερά υπήρχαν πολλά σε επαφή με τα τείχη, σαν τα προσκυνητάρια που έχουμε σήμερα στα σταυροδρόμια.



Για να συνεχιστεί, όμως, σε εκείνο το σημείο η ανασκαφή έπρεπε να αφαιρεθεί η υποθεμελίωση των νέων σιδηροτροχιών, βάρους 20 τόνων, όπως είπαν οι άνθρωποι των ΗΣΑΠ, συνεκτιμώντας το επιπλέον κόστος και κυρίως την καθυστέρηση. Αλλιώς, τεχνικές λύσεις υπήρχαν αν το έργο δεν είχε ολοκληρωθεί στο ενδιάμεσο των σταθμών. Και εν πάση περιπτώσει, «ας αφήσουμε στους αρχαιολόγους του μέλλοντος να σκάψουν κάτι. Καταντάει ματαιόδοξο να θέλουμε όλα εμείς να τα αποκαλύψουμε», όπως έκλεισε το θέμα η γ.γ. του ΥΠΠΟΤ.



«Η ανάδειξη των Μακρών Τειχών έχει σημασία για μας», είπε, πάντως, ο εκπρόσωπος του Οργανισμού Αθήνας στο Συμβούλιο, κ. Δ. Μικρός. «Σχεδιάζουμε μάλιστα με το Νέο Ρυθμιστικό τη σύνδεσή τους με όσα τμήματα έχουν βρεθεί και αλλού, όπως και με την οδό Πειραιώς, που είναι επίσης ιστορικός δρόμος».



Αλλο ένα ευτύχημα είναι ότι ο Δήμος Μοσχάτου είχε στα σχέδιά του την πεζοδρόμηση της οδού Θεσσαλονίκης, γι' αυτό συμφωνεί με την επέκταση της ανασκαφής στον μελλοντικό πεζόδρομο και την ανάδειξη του αρχαίου μέσα σε έναν ωραίο περίπατο.



Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ
 
Έντυπη Έκδοση


Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2010